Tôi viết những dòng suy tư này vào một buổi chiều muộn, khi vạt nắng hoàng hôn cuối ngày đang lịm dần để nhường chỗ cho bóng đêm giăng lối. Giữa không gian mênh mông và làn gió chớm lạnh của buổi xế tà, tôi một mình rảo bước trên con phố vắng, lặng lẽ để giai điệu của ca khúc “Có những buổi chiều” của Linh mục Nhạc sĩ Nguyễn Duy vang lên trong chiếc tai nghe. Từng lời ca, nốt nhạc như những giọt rơi tí tách, chạm vào nỗi cô đơn sâu kín và lột trần mọi mỏi mệt, xót xa của kiếp người mà bấy lâu nay tôi cố giấu kín. Nhưng chính trong khoảnh khắc chới với ấy, khi đôi chân cảm nhận rõ lớp bụi trần gian và chiếc áo đời đã thấm đượm vết úa, tôi không còn cảm thấy mình hoàn toàn đơn độc. Trong bóng tối đang phủ buông, tôi nhận ra sự hiện diện vô hình nhưng đầy ấm áp của Chúa. Ngài đang lặng lẽ bước bên tôi, lắng nghe tiếng lòng tan vỡ và đưa cánh tay yêu thương để tôi bám víu vào. Chính góc phố chiều hôm ấy, nơi giao thoa giữa tiếng hát u buồn, bước chân đơn côi và cái chạm đầy thánh thiêng của Chúa, bài viết này đã được hoài thai, như một lời tự sự, một tiếng kêu cầu tha thiết “xin Ngài ở lại với con trong suốt cuộc đời“.
Mỗi người chúng ta, dù đang ở độ tuổi nào, dù giữ vị trí nào trong xã hội, đều có riêng cho mình một khoảng lặng mang tên “buổi chiều”. Đó không đơn thuần là sự chuyển giao thời gian giữa ngày và đêm, mà là khoảnh khắc của tâm tưởng, nơi những bộn bề tạm lắng xuống để nhường chỗ cho những suy tư sâu kín nhất. Có những buổi chiều bình yên, có những buổi chiều rực rỡ nắng vàng, nhưng cũng có những buổi chiều… dài đến mênh mang, mang theo hơi thở của sự cô đơn, sự rã rời và cả những tiếc nuối muộn màng.
“Chiều nay không gian xa vắng, không người quen không tiếng vỗ về. Chiều nay con cô đơn quá trong bóng đêm giăng giăng khắp trời. Chiều nay tâm tư đan kín xót xa kiếp con lẻ loi.”
Khi hoàng hôn buông xuống, vạn vật bắt đầu chìm vào bóng tối. Tiếng ồn ào của phố thị xô bồ ban ngày nhường chỗ cho một không gian xa vắng. Ở đó, cái cảm giác “không người quen, không tiếng vỗ về” trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết. Con người hiện đại thường tự hào về sự kết nối: chúng ta có hàng ngàn bạn bè trên mạng xã hội, có hàng trăm mối quan hệ xã giao, nhưng khi màn đêm chuẩn bị buông xuống, giữa bốn bức tường, sự cô đơn vẫn là thứ cảm giác chân thật nhất, bủa vây và bóp nghẹt tâm hồn. Cái “bóng đêm giăng giăng khắp trời” không chỉ là bóng tối của tự nhiên, mà chính là bóng tối của sự vô định. Tâm tư lúc này như bị đan kín bởi những sợi dây gai góc của sự xót xa. Người ta xót xa cho kiếp sống lẻ loi của chính mình. Giữa thế giới bao la với hơn 8 tỷ người, tại sao bản thân lại có cảm giác như một hòn đảo cô độc giữa đại dương mênh mông?
“Con nay đã thấm cuộc đời, trên đôi chân chất lớp bụi trần.”
Hai từ “đã thấm” nghe sao mà nặng nề và đau đớn. Thấm cuộc đời không phải là một cái nhìn lý thuyết qua trang sách, mà là sự trải nghiệm xương máu. Đó là khi con người ta đã nếm trải đủ những ngọt bùi, đắng cay, những lọc lừa và cả những đổ vỡ. Đôi chân từng một thời kiêu hãnh bước đi, nay đã chất lớp bụi trần. Lớp bụi ấy là gì? Đó là những lo toan cơm áo gạo tiền, là những vết sẹo của những lần vấp ngã, là gánh nặng của trách nhiệm và những kỳ vọng. Bước đi trên đường đời càng dài, đôi chân càng trĩu nặng, và cái nhìn về cuộc sống không còn màu hồng như thuở ban đầu. Cái “thấm” ấy mang lại sự trưởng thành, nhưng cái giá phải trả của sự trưởng thành chính là việc đánh mất đi sự hồn nhiên và phải học cách chấp nhận sự cô độc.
“Chiều rơi từng làn gió đến cho buồn tênh vây kín cuộc đời. Chiều rơi dập dồn hiu hắt ùa tấm thân lạnh lùng chết người. Chừng như giọt sầu đã chín, vỡ tan mắt hoen lệ rơi. Tin yêu thấp thoáng tàn rồi, con đưa tay bám víu vào Ngài.”
Nỗi buồn không còn là một khái niệm trừu tượng nữa, nó đã biến thành từng làn gió đến, dập dồn và hiu hắt. Nó có thể chạm vào được, cảm nhận được qua cái lạnh buốt thấu xương. Cái lạnh ở đây không phải do thời tiết, mà là cái lạnh của lòng người, cái lạnh của sự thờ ơ, của sự thất vọng. Khi một người rơi vào khủng hoảng, những biến cố dồn dập kéo đến như những làn gió độc, tấn công vào tấm thân lạnh lùng chết người. Sự mệt mỏi về tinh thần kéo theo sự suy sụp về thể xác. Con người ta cảm thấy kiệt quệ, không còn chút sức lực nào để phản kháng hay chống chọi với nghịch cảnh. Giọt sầu tích tụ qua bao ngày tháng cam chịu, kìm nén, nay không thể chứa đựng thêm được nữa, đành phải vỡ tan ra thành dòng lệ hoen nhòa đôi mắt. Khóc không phải là yếu đuối, khóc là khi các giới hạn chịu đựng của con người đã bị phá vỡ. Đáng sợ hơn cả nỗi đau thể xác hay sự cô đơn, đó chính là sự sụp đổ của niềm tin. Khi niềm tin vào con người, vào cuộc sống, và thậm chí vào chính bản thân mình bắt đầu lung lay và mờ nhạt dần, con người ta đứng trước bờ vực của sự tuyệt vọng hoàn toàn. Trong khoảnh khắc chới với giữa dòng đời vạn biến ấy, một hành động bản năng nhưng vô cùng thiêng liêng xuất hiện: “con đưa tay bám víu vào Ngài”. Khi tất cả các điểm tựa trần gian đều sụp đổ, khi những người xung quanh quay lưng hoặc bất lực không thể giúp đỡ, con người chỉ còn biết hướng về một Đấng Tối Cao. Bám víu ở đây thể hiện một sự khát khao mãnh liệt, một nỗ lực cuối cùng của kẻ sắp chìm, tìm kiếm một chiếc phao cứu sinh trong cơn giông bão.
Nỗi buồn trong buổi chiều hoang vắng thường kéo con người ta về với quá khứ, về với những ngày tháng tươi đẹp nhất của cuộc đời: tuổi thơ. Có một sự tương phản sâu sắc giữa hiện tại xót xa và quá khứ êm đềm. Tuổi thơ là khoảng thời gian không đắn đo, không suy nghĩ gì, nơi mà hạnh phúc được định nghĩa một cách vô cùng đơn giản. Tâm hồn đứa trẻ thuở ấy trong như suối mát. Nó chưa bị vẩn đục bởi những toan tính hơn thua, chưa bị vấy bẩn bởi lòng tham hay sự ích kỷ. Sự chứa chan hạnh phúc của tuổi thơ chính là thiên đường mà mỗi người từng sở hữu, nhưng quy luật nghiệt ngã của thời gian đã mang nó đi mãi mãi. Giữa bức tranh của sự cô đơn, mệt mỏi và tiếc nuối, đoạn điệp khúc vang lên như một luồng ánh sáng ấm áp, chuyển hóa toàn bộ bài viết từ một tiếng thở dài tuyệt vọng thành một lời cầu nguyện tha thiết, tràn đầy hy vọng.
“Nguyện xin ở lại với con, ở lại với con trong suốt cuộc đời. Lạy Chúa! Đừng lìa bỏ con Ngài đừng lãng quên thân phận đời con Chúa ơi!”
“Nguyện xin ở lại với con”, đây không phải là một lời yêu cầu, mà là một lời van nài xuất phát từ tận cùng tâm khảm. Nó gợi nhắc đến câu chuyện của hai môn đệ trên đường Em-mau trong Kinh Thánh, khi bóng chiều đã ngả, họ đã tha thiết nài xin người khách lạ: “Mời ông ở lại với chúng tôi, vì trời đã xế chiều, và ngày sắp tàn”. (Lc 24, 29). Khi cuộc đời sắp tàn trong những u tối của thử thách, sự hiện diện của Thiên Chúa là nguồn an ủi duy nhất. Lời cầu nguyện “Đừng lìa bỏ con, Ngài đừng lãng quên thân phận đời con” cho thấy một nỗi sợ hãi rất con người: sợ bị bỏ rơi. Thân phận con người vốn nhỏ bé như hạt bụi, như chiếc lá trước gió, nếu ngay cả Đấng tạo dựng nên mình cũng lãng quên, thì con người sẽ đi về đâu?
“Có những buổi chiều” không chỉ là câu chuyện của riêng một ai. Đó là hành trình tâm lý chung của con người khi đối diện với cuộc đời. Cuộc sống không phải lúc nào cũng là những ngày nắng đẹp; sẽ có những buổi chiều giông bão, những khoảng thời gian ta cảm thấy mình hoàn toàn kiệt sức và cô độc. Sau tất cả, những buổi chiều đơn côi hay bóng đêm giăng lối không phải là lời kết cho một kiếp người, mà là nốt lặng cần thiết để ta nhận ra đâu là bến đỗ đích thực của tâm hồn.
Khi lời nguyện xin “ở lại với con” được thốt lên từ tận cùng sự yếu đuối, cũng là lúc một hành trình mới được mở ra, hành trình biến đổi và kết hợp mật thiết với Thiên Chúa. Được ở lại trong Ngài, mọi bụi trần trên đôi chân mỏi mệt sẽ được gột rửa, những vết úa ngậm ngùi trên chiếc áo cuộc đời sẽ được mặc lấy sắc trắng phục sinh tinh tuyền. Thiên Chúa không cất đi những buổi chiều thử thách, nhưng Ngài chọn cùng ta đi qua nó, biến những giọt sầu úa tàn thành những hạt mầm của niềm trông cậy. Nối kết cuộc đời mình vào tình yêu Thiên Chúa, chúng ta mới tìm thấy câu trả lời tối hậu cho sự tồn tại của bản thân. Ngài chính là điểm khởi đầu và cũng là đích đến duy nhất, nơi mà mọi khát vọng bình yên của con người được lấp đầy. Vượt qua hoàng hôn trần thế, bước thăng trầm của thời gian sẽ dẫn đưa ta về với buổi chiều vĩnh cửu của ngày mai, nơi không còn bóng tối, không còn chia ly hay nước mắt, mà chỉ còn niềm hạnh phúc viên mãn chan chứa trong vòng tay yêu thương của Ngài. Với niềm tín thác ấy, ta có thể mỉm cười bình an bước tiếp, bởi biết rằng từ nay và suốt cuộc đời, ta luôn có Chúa đồng hành.
Đức Hữu (tonggiaophanhanoi.org)