Trong văn hóa Việt Nam, gia đình luôn có vị trí trung tâm trong lòng mỗi người, trong đó “Đạo hiếu” hay “Thảo kính cha mẹ” là một trong những đức tính cao quý và nền tảng của cuộc sống. Đây là nét đẹp văn hóa cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Do đó, Ca dao tục ngữ Việt Nam đã lặp đi lặp lại về nhiều lần về nét đẹp truyền thống này để khắc sâu trong tâm trí mỗi con người về lòng hiếu thảo đối với cha mẹ. Đạo lý này không chỉ là những tình cảm tự nhiên của con người, nhưng là sự hướng dẫn của lý trí, đạo đức và đức tin Kitô giáo.
Nhân loại đã bước vào kỷ nguyên mới, một kỷ nguyên với rất nhiều thuận lợi giúp cho con người, đặc biệt là giới trẻ có điều kiện học hỏi, trau dồi và tiếp cận với nhiều phương tiện hiện đại. Tiếc thay, giá trị đạo đức lại bị xói mòn bởi chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa cá nhân, dẫn đến “bệnh vô cảm”.
Trì hoãn, quyết tâm, rồi bỏ cuộc… là điều rất thường thấy trong cuộc sống chúng ta. Thói quen thích dễ dãi, vuốt ve, và nuông chiều chính mình, thường khiến chúng ta lười lĩnh, mất nhuệ khí chiến đấu. Bao nhiêu lần xét mình xưng tội, bao nhiêu khóa tĩnh tâm đến, rồi lại đi, và chúng ta vẫn cứ thế, chưa nhích được bước nào trong đời sống thiêng liêng. Trong “Cải Tội Bảy Mối Có Bảy Đức”, có một mối: Siêng năng việc Đức Chúa Trời, chớ lười biếng. Thói lười biếng được các nhà tu đức gọi là “Acedia”, hay “Con Quỷ Ban Trưa” (Noonday Devil). Tên gọi này xuất phát từ Tv 90,6: ôn thần sát hại lúc ban trưa.
Cổ nhân có câu: “Nhân sinh bách hạnh, HIẾU vi tiên” (con người có trăm đức tính tốt, hiếu là trước hơn hết). Chữ hiếu, đạo hiếu, luôn được đề cao trong văn hóa Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Đây là hạt giống tốt lành, rất phù hợp với mạc khải của Chúa, vì Ngài dạy ta “Phải thảo kính Cha Mẹ” (Điều răn thứ tư, x. Xh 20,12) và Ngài chúc phúc cho những ai giữ điều răn thảo hiếu: “Ai yêu mến Cha thì đền bù tội lỗi, ai thảo kính Mẹ thì như người tìm được một kho tàng” (Hc 3,3).
Tháng Mười Một, Giáo hội cầu nguyện cách đặc biệt cho những người đã khuất. Những ngày này người Công giáo thường hoài niệm và tưởng nhớ các tín hữu đã qua đời với lời nguyện cho người thân sớm được hưởng hạnh phúc viên mãn trên Quê Trời. Đặc biệt, theo truyền thống của người Việt Nam, chúng tôi sẽ ra viếng mộ và hiệp thông Thánh lễ cầu nguyện cho các linh hồn. Đây là một cử chỉ đẹp. Bản thân tôi luôn nhớ mãi những ký ức về nét đẹp này, nhất là khi đang sống xa nhà.
Giữa một thế giới đang nóng lên đứng kề bên vực thẳm của chiến tranh xung đột vì thù hận, một thế giới sân hận không còn khả năng lắng nghe người khác, bị kích động bởi bạo lực phản chiếu cả trên thế giới kĩ thuật số, gần bốn trăm con người qui tụ nhau lại trong một tháng trời xa quê để cầu nguyện, lắng nghe nhau, trao đổi chia sẻ, quả là một điềm thiêng, tin lành. Sự kiện Đại hội lần XVI Thượng Hội Đồng Giám Mục tháng Mười năm nay (2023) tại Roma, do Đức Giáo hoàng Phanxicô triệu tập.
Hôm nay chúng ta tụ họp lại đây để mừng ngày sinh nhật trên trời của một vị thánh đã sống cách xa chúng ta tới 4 thế kỷ nhưng cuộc sống Ngài đã sống lại vẫn còn rất gần gũi với chúng ta.